“سی تی آنژیو قلب یکی از روشهای دقیق تصویربرداری است که با استفاده از اشعه ایکس و ماده حاجب، عروق کرونری قلب را بهطور واضح نشان میدهد. این روش معمولاً برای بررسی گرفتگی عروق و پیشگیری از سکته قلبی استفاده میشود. هزینه سی تی آنژیو قلب در سال ۱۴۰۴ بسته به مرکز درمانی، تجهیزات و نوع خدمات ارائهشده متغیر است. در این مقاله، تعرفه این روش، مراحل انجام و مزایای آن را به طور کامل مرور خواهیم کرد.”
بیشتر بخوانید:هزینه های دندان پزشکی
هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه
| بیمه | هزینه تقریبی با بیمه | توضیحات |
|---|---|---|
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه سلامت | تقریباً همون 12 تا 13 میلیون | پوشش تا 5٪ هزینه |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با تأمین اجتماعی | تقریباً همون 12 تا 13 میلیون | (چون بیمه پایه پوشش خیلی کمی داره) |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه نیروهای مسلح | 800,000 – 4,500,000 تومان | تخفیف ویژه در بیمارستانهای ارتش |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه ایران | 1,500,000 – 2,500,000 تومان | پوشش در بیمارستانهای طرف قرارداد |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه دانا | 1,600,000 – 2,600,000 تومان | در مراکز خصوصی معتبر پوشش میدهد |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه آسیا | 1,700,000 – 2,700,000 تومان | پوشش بخش زیادی از هزینه در مراکز طرف قرارداد |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه البرز | 1,800,000 – 2,800,000 تومان | سقف تعهد بسته به طرح متفاوته |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه پاسارگاد | 1,500,000 – 2,400,000 تومان | پرداخت با معرفینامه یا بازپرداخت |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه پارسیان | 1,600,000 – 2,500,000 تومان | تخفیف خوب در مراکز تصویربرداری |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه ملت | 1,500,000 – 2,400,000 تومان | پوشش جزئی و نیازمند تکمیلی |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه سامان | 1,400,000 – 2,300,000 تومان | مراکز خصوصی رو هم شامل میشه |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه دی | 1,600,000 – 2,500,000 تومان | بیشتر برای بازنشستگان و کارکنان دولت |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه ما | 1,700,000 – 2,600,000 تومان | پوشش مناسب در مراکز طرف قرارداد |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه کوثر | 1,500,000 – 2,400,000 تومان | سقف پوشش متوسط |
| هزینه سی تی آنژیو قلب با بیمه آتیهسازان حافظ | 1,200,000 – 2,000,000 تومان | مخصوص بازنشستگان تأمین اجتماعی |
هزینه سی تی آنژیو با بیمه تامین اجتماعی

| نوع سیتی آنژیو | هزینه آزاد (تومان) | پرداخت با بیمه تأمین اجتماعی (تومان) |
|---|---|---|
| سیتی آنژیو قلب | 12,000,000 – 13,000,000 | 11,500,000 – 12,500,000 |
| سیتی آنژیو مغز | 8,000,000 – 9,000,000 | 7,500,000 – 8,500,000 |
| سیتی آنژیو گردن | 7,500,000 – 8,500,000 | 7,000,000 – 8,000,000 |
| سیتی آنژیو شکم | 9,000,000 – 10,000,000 | 8,500,000 – 9,500,000 |
| سیتی آنژیو لگن | 8,500,000 – 9,500,000 | 8,000,000 – 9,000,000 |
| سیتی آنژیو اندام فوقانی | 8,000,000 – 9,000,000 | 7,500,000 – 8,500,000 |
| سیتی آنژیو اندام تحتانی | 8,000,000 – 9,000,000 | 7,500,000 – 8,500,000 |
| سیتی آنژیو آئورت | 10,000,000 – 11,000,000 | 9,500,000 – 10,500,000 |
| سیتی آنژیو ریوی | 9,000,000 – 10,000,000 | 8,500,000 – 9,500,000 |
| سیتی آنژیو کرونری (پیشرفته قلب) | 13,000,000 – 14,000,000 | 12,500,000 – 13,500,000 |
| سیتی آنژیو کاروتید | 7,500,000 – 8,500,000 | 7,000,000 – 8,000,000 |
| سیتی آنژیو کلیه | 8,500,000 – 9,500,000 | 8,000,000 – 9,000,000 |
| سیتی آنژیو پانکراس | 9,000,000 – 10,000,000 | 8,500,000 – 9,500,000 |
| سیتی آنژیو کبد | 9,000,000 – 10,000,000 | 8,500,000 – 9,500,000 |
| سیتی آنژیو تمام بدن (Full Body) | 15,000,000 – 16,000,000 | 14,500,000 – 15,500,000 |
بیشتر بخوانید:هزینه ام ار ای
هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب بیمارستان
| بیمارستان / مرکز | هزینه تقریبی (تومان) |
|---|---|
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان قلب شهید رجایی | 8,000,000 – 9,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان امام خمینی | 8,500,000 – 10,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان شریعتی | 8,500,000 – 10,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان بقیهالله | 9,000,000 – 11,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان میلاد | 8,500,000 – 10,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان رسول اکرم | 8,000,000 – 9,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان فیروزگر | 8,500,000 – 10,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان طالقانی | 8,500,000 – 10,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان خاتمالانبیا | 9,500,000 – 11,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان بهمن | 11,000,000 – 13,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان نیکان | 11,000,000 – 13,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان لاله | 10,000,000 – 12,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان دی | 11,500,000 – 13,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان پارس | 11,500,000 – 13,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان آتیه | 11,000,000 – 13,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان عرفان | 11,000,000 – 13,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان تریتا | 10,500,000 – 12,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان جم | 11,500,000 – 13,500,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان ایرانشهر | 10,000,000 – 12,000,000 |
| هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب در بیمارستان شهدای تجریش | 8,500,000 – 10,500,000 |
بیشتر بخوانید:هزینه عمل بینی
هزینه سی تی آنژیو بیمارستان رجایی تهران

| نوع پرداخت | هزینه تقریبی (تومان) |
|---|---|
| آزاد (بدون بیمه) | 12,000,000 – 13,000,000 |
| با بیمه پایه (تأمین اجتماعی، سلامت) | تقریباً همان 12 – 13 میلیون (پوشش کم یا ناچیز) |
| با بیمه تکمیلی (ایران، سامان، دانا، دی و …) | 2,000,000 – 5,000,000 بسته به بیمه و سقف تعهد |
| تعرفه دولتی قدیمی (غیرواقعی در عمل) | 3,000,000 – 4,000,000 |
بیشتر بخوانید:هزینه اگزوزوم تراپی
هزینه سی تی آنژیوگرافی قلب بیمارستان پارس
| وضعیت پرداخت | هزینه تخمینی در بیمارستان پارس |
|---|---|
| آزاد (بدون بیمه) | حدود ۱۲ تا ۱۴ میلیون تومان |
| با بیمه پایه | احتمالاً نزدیک به هزینه آزاد باشه (تخفیف کمی) |
| با بیمه تکمیلی | ممکنه تا ۳۰٪ تا ۷۰٪ کاهش قیمت داشته باشی |
هزینه سی تی آنژیو قلب ۱۴۰۴

| شرایط پرداخت | هزینه تخمینی (تومان) |
|---|---|
| آزاد (بدون بیمه) | ۱۲،۰۰۰،۰۰۰ تا ۱۵،۰۰۰،۰۰۰ |
| با بیمه پایه (سلامت یا تأمین اجتماعی) | تقریباً همان هزینه آزاد — تخفیف بسیار اندک یا بدون تخفیف |
| با بیمه تکمیلی | ۲،۵۰۰،۰۰۰ تا ۶،۰۰۰،۰۰۰ بسته به پوشش بیمه و قرارداد مرکز |
هزینه آنژیوگرافی قلب ۱۴۰۲ نی نی سایت
- «سال ۱۴۰۲ رفتم آنژیو قلب، آزادش حدود ۸ میلیون شد. از بیمه پایه هیچ چیزی برام حساب نکردن، تقریباً همون قیمت آزاد گرفتم.»
- «من اون موقع آنژیو گرفتم، گفتن هزینه ۷٫۵ میلیون. خوشبختانه بیمه تکمیلیام کمک کرد و فقط یه قسمتش رو دادم.»
- «پارس رفتم آنژیو قلب، هزینه آزادش ۹ میلیون شد، چون تجهیزات خوب استفاده کردن. بیمه پایه تقریباً چیزی کم نکرد.»
- «تو بیمارستان دولتی آنژیو کردم، گفتن آزادش ۶ میلیون، ولی چون دارو + کاتتر + اتاق عمل رو جدا محاسبه کردن، اخر کاری شد بیشتر.»
- «سال ۱۴۰۲ آنژیو گرفتم، با هزینه آزادش ۸٫۵ میلیون، ولی با معرفینامه بیمارستان نظامی، قیمتش نصف شد برام.»
بیشتر بخوانید:هزینه اسکن هسته ای کل بدن
سوالات متداول:
آمادگی قبل از سی تی آنژیو

سیتی آنژیوگرافی (CT Angiography – CTA) یک روش تصویربرداری تخصصی است که از اشعه ایکس و تزریق ماده حاجب (کنتراست یددار) برای ایجاد تصاویر دقیق از رگهای خونی (اغلب عروق کرونری قلب) استفاده میکند.
آمادگی دقیق قبل از انجام این پروسیجر بسیار حیاتی است، چرا که تزریق ماده حاجب میتواند روی عملکرد کلیهها تأثیر بگذارد و همچنین برای گرفتن تصویر با کیفیت بالا از قلب، نیاز به کنترل ضربان قلب وجود دارد.
در زیر، توضیحات جامع و کاملی در خصوص آمادگیهای لازم قبل از سیتی آنژیو ارائه شده است:
آمادگیهای لازم پیش از سیتی آنژیوگرافی
۱. مدیریت داروها (مهمترین بخش)
کنترل دقیق داروهایی که مصرف میکنید، به ویژه داروهای مربوط به دیابت و فشار خون، ضروری است:
الف) داروهای دیابت (متفورمین)
- اگر متفورمین (گلوکوفاژ) مصرف میکنید: باید مصرف آن را حداقل ۴۸ ساعت قبل از سیتی آنژیوگرافی قطع کنید.
- دلیل اهمیت: ماده حاجب یددار توسط کلیهها فیلتر میشود. اگر عملکرد کلیه به دلیل تأثیر ماده حاجب موقتاً ضعیف شود و متفورمین در بدن باقی بماند، خطر بروز یک وضعیت جدی به نام اسیدوز لاکتیک وجود دارد.
- بازگشت به مصرف: مصرف متفورمین باید حداقل ۴۸ ساعت پس از پروسیجر و تنها پس از تأیید پزشک (معمولاً پس از انجام یک آزمایش کلیه مجدد) از سر گرفته شود.
ب) داروهای فشار خون و قلب
- اغلب باید مصرف شوند: اکثر داروهای مربوط به فشار خون و قلب (مانند بتابلاکرها، مسدودکنندههای کانال کلسیم و…) باید در روز آزمون با یک جرعه کوچک آب مصرف شوند، مگر اینکه پزشک شما دستور دیگری داده باشد.
- کنترل ضربان قلب: در سیتی آنژیوگرافی قلب، پایین بودن ضربان قلب برای گرفتن تصاویر واضح بسیار ضروری است. پزشک ممکن است برای کاهش ضربان، از شما بخواهد دوز داروی بتابلاکر خود را از شب قبل یا صبح روز آزمون افزایش دهید.
ج) داروهای رقیقکننده خون (ضد انعقاد)
- معمولاً ادامه مییابند: مصرف آسپرین یا سایر داروهای رقیقکننده خون (مانند وارفارین، پلاویکس) معمولاً نیازی به قطع شدن ندارد، مگر اینکه جراح/متخصص رادیولوژی به دلیل خاصی دستور توقف داده باشد.
۲. آمادگیهای غذایی و مایعات (ناشتا بودن و هیدراتاسیون)
الف) ناشتا بودن
- شما باید حداقل ۴ تا ۶ ساعت قبل از زمان تعیین شده آزمون، از خوردن غذاهای جامد اجتناب کنید (ناشتا باشید).
- دلیل: تزریق ماده حاجب گاهی اوقات میتواند باعث حالت تهوع و استفراغ شود. ناشتا بودن خطر آسپیراسیون (ورود محتویات معده به ریهها) در صورت استفراغ را کاهش میدهد.
- نوشیدنیها: معمولاً نوشیدن مایعات شفاف (مانند آب ساده) تا ۲ ساعت قبل از آزمون مجاز است. از نوشیدن قهوه، چای، نوشابههای گازدار و هر نوشیدنی دیگری که حاوی کافئین است، خودداری کنید.
ب) هیدراتاسیون (آبرسانی)
- بهترین دفاع کلیه: مصرف مایعات فراوان (به ویژه آب) در طول ۲۴ ساعت قبل و پس از آزمون حیاتی است.
- دلیل: هیدراته بودن بدن به کلیهها کمک میکند تا ماده حاجب یددار را سریعتر و آسانتر از بدن دفع کنند و خطر آسیب کلیوی ناشی از کنتراست (CIN) را به حداقل برسانند.
۳. آزمایشهای تشخیصی و سوابق پزشکی
الف) آزمایش عملکرد کلیه (کراتینین/BUN)
- اجباری: شما باید حتماً یک آزمایش خون برای سنجش سطح کراتینین (Creatinine) یا اوره نیتروژن خون (BUN) انجام دهید. این آزمایش باید حداکثر در ۴ تا ۶ هفته اخیر انجام شده باشد.
- دلیل: اگر سطح کراتینین شما بالا باشد (نشاندهنده ضعف عملکرد کلیه)، تزریق ماده حاجب میتواند خطرناک باشد و ممکن است پزشک نیاز به تنظیم دوز کنتراست یا استفاده از روشهای جایگزین داشته باشد.
ب) حساسیتها و آلرژیها
- اگر سابقه آلرژی به ید، غذاهای دریایی، یا ماده حاجب رادیولوژی دارید، حتماً از قبل به پزشک خود اطلاع دهید.
- راهکار: در صورت وجود حساسیت، ممکن است پزشک برای جلوگیری از واکنش آلرژیک (مانند کهیر یا آنافیلاکسی)، تجویز داروهای ضدآلرژی (مانند کورتیکواستروئیدها یا آنتیهیستامینها) را از ۱۲ ساعت قبل از آزمون آغاز کند.
ج) سایر سوابق
- اگر سابقه آسم شدید، پرکاری تیروئید، میلوم مولتیپل (Multiple Myeloma) یا نارسایی قلبی/کلیوی دارید، حتماً به مرکز درمانی اطلاع دهید.
۴. اقدامات روز آزمون
- پرهیز از کافئین: از مصرف هر گونه محصول حاوی کافئین (قهوه، چای، نوشابه، شکلات) حداقل ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از آزمون خودداری کنید. کافئین ضربان قلب را افزایش میدهد و دستیابی به ضربان قلب پایین و ثابت که برای سیتی آنژیو قلب ضروری است، را دشوار میکند.
- پوشش و وسایل شخصی: از پوشیدن لباسهای راحت و گشاد استفاده کنید. تمام اشیای فلزی (جواهرات، ساعت، گیره مو، سمعک، دندان مصنوعی متحرک، پیرسینگ) را قبل از ورود به اتاق تصویربرداری خارج کنید، زیرا فلز باعث ایجاد آرتیفکت در تصاویر میشود.
- همراه داشتن: تمام سوابق پزشکی، جواب آزمایشهای قبلی، لیست دقیق داروهای مصرفی و کارت شناسایی خود را همراه داشته باشید.
- رسیدن به موقع: حتماً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زودتر در مرکز حاضر شوید تا فرآیندهای اداری، تعویض لباس و انجام اقدامات اولیه (مانند گرفتن رگ) انجام شود.
رعایت این آمادگیها، به تیم پزشکی کمک میکند تا تصاویری با بالاترین کیفیت ممکن تهیه کرده و در عین حال، ایمنی شما را در طول تزریق ماده حاجب تضمین کنند.
عوارض سی تی آنژیو
سیتی آنژیوگرافی (CTA) به طور کلی یک روش ایمن و کمتهاجمی محسوب میشود، اما مانند هر روش پزشکی دیگری، خطرات و عوارض جانبی احتمالی خاص خود را دارد.
عوارض سیتی آنژیوگرافی عمدتاً به دو عامل اصلی مرتبط هستند: ۱. تزریق ماده حاجب یددار و ۲. استفاده از پرتوهای یونیزان (اشعه ایکس).
در اینجا، عوارض این روش به تفصیل شرح داده شده است:
ماده حاجب (که برای وضوح رگها تزریق میشود) شایعترین عامل بروز عوارض است.
الف) واکنشهای آلرژیک (حساسیتی)
- شایعترین عوارض: این واکنشها اغلب خفیف و موقتی هستند و شامل موارد زیر میشوند:
- احساس گرما و برافروختگی: به خصوص در سر، صورت و ناحیه تزریق (بسیار شایع و طبیعی است و نباید باعث نگرانی شود).
- طعم فلزی یا شور در دهان: این حس نیز بسیار رایج است و ظرف چند دقیقه برطرف میشود.
- کهیر، خارش: واکنشهای پوستی خفیف.
- حالت تهوع یا استفراغ خفیف.
- عوارض متوسط تا شدید (نادر):
- اسپاسم برونش (مشکلات تنفسی): به صورت خسخس سینه یا تنگی نفس.
- تورم گلو یا صورت (آنژیوادم).
- شوک آنافیلاکسی: شدیدترین شکل آلرژی که بسیار نادر است و با افت ناگهانی فشار خون و مشکل شدید تنفسی همراه است. (پزشکان همیشه آماده هستند تا سریعاً آن را درمان کنند.)
ب) سمیت کلیوی ناشی از کنتراست (CIN)
- این جدیترین عارضه ماده حاجب است، به ویژه در افرادی که از قبل دارای نارسایی یا ضعف عملکرد کلیه هستند (مانند بیماران دیابتی، افراد مسن یا کسانی که از قبل سطح کراتینین بالایی دارند).
- مکانیسم: ماده حاجب میتواند به طور موقت به سلولهای کلیوی آسیب رسانده و باعث افزایش سطح کراتینین (نشاندهنده ضعف عملکرد کلیه) شود.
- پیشگیری: به همین دلیل، همانطور که قبلاً ذکر شد، مصرف آب فراوان و انجام آزمایش کراتینین قبل از پروسیجر حیاتی است. همچنین، قطع داروهایی مانند متفورمین برای جلوگیری از عوارض ثانویه الزامی است.
ج) عوارض موضعی در محل تزریق
- نشت ماده حاجب (Extravasation): اگر ماده حاجب به جای رگ، به بافتهای اطراف نشت کند، میتواند باعث درد، تورم، قرمزی و به ندرت، آسیب به بافت شود.
- هماتوم (کبودی): در محل ورود آنژیوکت.
۲. عوارض مرتبط با اشعه ایکس (پرتوزایی)
سیتی آنژیوگرافی از پرتوهای یونیزان (اشعه ایکس) برای تصویربرداری استفاده میکند.
الف) خطر بالقوه سرطان
- ماهیت خطر: قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس به طور تجمعی، خطر اندکی از ابتلای احتمالی به سرطان در آینده را افزایش میدهد.
- میزان دوز: دوز پرتو در سیتی آنژیوگرافی (به ویژه CTA قلب) معمولاً بالاتر از یک رادیوگرافی ساده سینه است.
- توصیه: پزشکان همیشه اصل “ALARA” (As Low As Reasonably Achievable – تا حد ممکن پایین) را رعایت میکنند و تنها در صورتی این آزمون را تجویز میکنند که مزایای تشخیصی آن به وضوح بر خطرات بالقوه ارجحیت داشته باشد. دستگاههای مدرن CTA تلاش میکنند تا با تنظیمات پیشرفته، دوز پرتو را به حداقل برسانند.
ب) خطر برای جنین
- ممنوعیت در بارداری: سیتی آنژیوگرافی برای زنان باردار، به ویژه در سه ماهه اول، ممنوع است، مگر در موارد اورژانسی حیاتی که هیچ جایگزینی وجود ندارد. پرتوهای یونیزان میتوانند به جنین آسیب برسانند. در صورت احتمال بارداری، حتماً قبل از آزمون اطلاع دهید.
۳. عوارض مرتبط با داروهای آمادهسازی
- استفاده از بتابلاکرها: برای سیتی آنژیو قلب، گاهی از بتابلاکرها (برای کاهش ضربان قلب) استفاده میشود.
- عوارض بتابلاکر: ممکن است باعث کاهش بیش از حد ضربان قلب، افت فشار خون، خستگی یا سرگیجه موقت شوند. این داروها معمولاً در بیماران مبتلا به آسم شدید یا برخی اختلالات هدایتی قلبی با احتیاط استفاده میشوند.
خلاصه: مدیریت و کاهش خطر
به دلیل آمادگیهای دقیقی که قبل از سیتی آنژیوگرافی انجام میشود، احتمال وقوع عوارض جدی بسیار پایین است.
- اطلاعرسانی کامل: مهمترین کار شما، ارائه تاریخچه پزشکی کامل به پزشک (شامل سابقه آلرژیها، داروهای مصرفی و سابقه بیماریهای کلیوی) است.
- هیدراتاسیون: نوشیدن مایعات کافی قبل و بعد از آزمون، بهترین راه برای محافظت از کلیهها است.
- تیم متخصص: این آزمون همیشه توسط رادیولوژیستهای مجرب و با حضور پرسنل آمادهسازی برای مدیریت هرگونه واکنش آلرژیک انجام میشود.
اصطلاحات سی تی آنژیوگرافی قلب

سیتی آنژیوگرافی قلب (Coronary CT Angiography – CCTA) که هدف آن تصویربرداری از شریانهای کرونری (عروق تغذیهکننده قلب) است، مجموعهای از اصطلاحات تخصصی دارد.
درک این اصطلاحات به شما کمک میکند تا گزارش رادیولوژیست را بهتر متوجه شوید و با پزشک خود در مورد نتایج صحبت کنید.
در زیر، اصطلاحات کلیدی مربوط به این پروسیجر، بیماریها و یافتههای آن به زبان فارسی و معادل انگلیسی آنها ارائه شده است:
۱. اصطلاحات کلی پروسیجر و دستگاه
| اصطلاح فارسی | اصطلاح انگلیسی | توضیح |
|---|---|---|
| سیتی آنژیوگرافی کرونری (قلب) | Coronary CT Angiography (CCTA) | روش تصویربرداری غیرتهاجمی برای مشاهده رگهای کرونری با استفاده از ماده حاجب و CT. |
| ماده حاجب | Contrast Medium / Contrast Agent | مایع یدداری که به ورید تزریق میشود تا عروق خونی و ساختارهای داخلی در تصاویر CT روشن و قابل مشاهده شوند. |
| نشت ماده حاجب | Extravasation | خروج ناخواسته ماده حاجب از رگ و ورود آن به بافتهای نرم اطراف در محل تزریق. |
| گیتینگ قلبی | Cardiac Gating | تکنیکی که دستگاه CT را با فعالیت الکتریکی قلب (توسط نوار قلب یا ECG) هماهنگ میکند تا تصاویر در فاز آرامش قلب (دایاستول) که کمترین حرکت را دارد، گرفته شوند. |
| بتابلاکر | Beta Blocker | دارویی که قبل از آزمون برای کاهش و تثبیت ضربان قلب تجویز میشود تا کیفیت تصویر افزایش یابد. |
| نیتروگلیسرین | Nitroglycerin | دارویی که گاهی قبل از اسکن برای گشاد کردن شریانهای کرونری و بهبود کیفیت تصویر تجویز میشود. |
| دوز پرتو مؤثر | Effective Radiation Dose | میزان پرتو دریافتی توسط بیمار که بر حسب میلیسیورت (mSv) اندازهگیری میشود. |
| حجم اسکن | Scan Volume | ناحیهای از بدن که در طول سیتی اسکن تصویربرداری میشود. |
۲. اصطلاحات مرتبط با شریانهای کرونری (عروق قلب)
شریانهای کرونری اصلی شامل سه رگ مهم هستند:
| اصطلاح فارسی | اصطلاح انگلیسی | توضیح |
|---|---|---|
| شریان اصلی چپ | Left Main Artery (LM) | شریان اصلی که خون را به سمت چپ قلب میرساند و به دو شاخه اصلی تقسیم میشود. |
| شریان نزولی قدامی چپ | Left Anterior Descending (LAD) | شاخهای از LM که به سمت جلوی قلب میرود و شریان “بیوه ساز” نامیده میشود (زیرا انسداد آن خطرناک است). |
| شریان سیرکومفلکس چپ | Left Circumflex (LCX) | شاخهای از LM که به دور قلب پیچیده و به سمت پشت آن میرود. |
| شریان کرونری راست | Right Coronary Artery (RCA) | شریان اصلی که خون را به سمت راست قلب میرساند. |
| دیستال/پروگزیمال | Distal / Proximal | پروگزیمال: بخش نزدیکتر شریان به منشأ آن (نزدیکتر به آئورت). دیستال: بخش دورتر شریان. |
| بیفورکاسیون | Bifurcation | نقطهای که یک شریان به دو شاخه تقسیم میشود. |
۳. اصطلاحات مربوط به پلاک و بیماری عروق کرونری (CAD)
| اصطلاح فارسی | اصطلاح انگلیسی | توضیح |
|---|---|---|
| بیماری عروق کرونری | Coronary Artery Disease (CAD) | وضعیتی که در آن پلاک در دیواره عروق کرونری انباشته میشود (آترواسکلروز). |
| پلاک | Plaque | رسوبات چربی، کلسترول، کلسیم و مواد دیگر در دیواره رگها. |
| تنگی/تنگی شریان | Stenosis | باریک شدن یا محدود شدن قطر شریان به دلیل تجمع پلاک. |
| درجه تنگی | Degree of Stenosis | درصدی که نشان میدهد رگ چقدر مسدود شده است (مثلاً تنگی ۵۰٪). |
| انسداد کامل | Total Occlusion | مسدود شدن ۱۰۰٪ یک شریان. |
| پلاک کلسیفیه (سخت) | Calcified Plaque | پلاکهای قدیمی و سختشده که حاوی کلسیم فراوان هستند. (معمولاً در CT به رنگ سفید روشن دیده میشوند.) |
| پلاک غیرکلسیفیه (نرم) | Non-Calcified Plaque / Soft Plaque | پلاکهای جدیدتر و نرمتر که خطر بیشتری برای پارگی و ایجاد لخته دارند. (در CT تمایز آنها ممکن است دشوارتر باشد.) |
| شاخص کلسیم کرونری | Coronary Artery Calcium Score (CACS) | یک آزمون جانبی (که گاهی قبل از CTA انجام میشود) که میزان کلسیم موجود در عروق کرونری را کمیسازی میکند و نشاندهنده میزان بار بیماری آترواسکلروز است. |
| لومن | Lumen | فضای داخلی و باز یک رگ خونی که خون از آن عبور میکند. |
| بازسازی | Reconstruction | پردازش رایانهای تصاویر خام CT برای تولید برشهای دو بعدی، سه بعدی یا نماهای خاص (مانند نماهای MIP یا Volume Rendering). |
۴. اصطلاحات مرتبط با یافتههای جانبی و تشخیصی
| اصطلاح فارسی | اصطلاح انگلیسی | توضیح |
|---|---|---|
| آنومالی مادرزادی | Congenital Anomaly | ناهنجاری یا نقص مادرزادی در ساختار رگهای کرونری (مثلاً رگهایی که از محل غیرطبیعی منشأ میگیرند). |
| بایپس | Bypass Graft | عروق پیوندی (معمولاً از پا یا سینه) که برای دور زدن انسداد در عمل جراحی قلب باز استفاده شدهاند. |
| استنت | Stent | یک توری سیمی کوچک که برای باز نگه داشتن یک شریان تنگ شده در طول آنژیوپلاستی قرار داده میشود. |
| آرتیفکت حرکتی | Motion Artifact | تار شدن تصویر (معمولاً ناشی از حرکت قلب یا تنفس بیمار) که میتواند ارزیابی دقیق تنگی را دشوار کند. |
| اثر لومن شبه تنگی | Pseudo-Stenosis | تنگیای که واقعی نیست و به دلیل آرتیفکت یا کاهش کیفیت تصویر (مثلاً ناشی از پلاکهای شدیداً کلسیفیه) به نظر میرسد. |
| اکتازی کرونری | Coronary Ectasia | گشاد شدن غیرطبیعی (بیش از حد معمول) یک شریان کرونری. |

